[Reading] Lịch sử phát triển khoa học và giáo dục đại học tại Việt Nam

Khoa học tại Việt Nam là thành quả của một quá trình lịch sử kéo dài hơn 1400 năm. Qua nhiều thời kỳ thăng trầm, vai trò của giáo dục cũng thay đổi không ngừng, từ công cụ để duy trì chế độ cai trị, trở thành xương sống cho nền cách mạng, phương thức cho phát triển kinh tế trong thời đại toàn cầu hoá. Bài viết dưới đây sẽ tóm tắt sự thay đổi của giáo dục và khoa học gắn liền sự thay đổi văn hoá, chính trị, và triển vọng tương lai theo chiều dài xuyên suốt lịch sử. 

Mục lục
1. Thời phong kiến 
2. Giai đoạn chống Pháp (truớc 1945)
3. Giai đoạn 1945 - 1975
4. Giai đoạn sau 1975

Lợi nhuận từ giáo dục

Năm hai đại học

Hôm trước nghe chuyện sinh viên RMIT yêu cầu lương khởi điểm 8-10 triệu thì bị nhiều nơi từ chối vì đây là mức cao đối v...
Posted by Lan Tran on Sunday, July 26, 2015

Định hướng nghề nghiệp cho học sinh cấp ba

Đoàn học sinh Việt Nam giao lưu với học sinh Nhật Bản (hình cá nhân, 2008)

Hôm chủ nhật đi họp mặt cựu học sinh LHP thì nghe nhiều ý kiến về việc "định hướng nghề nghiệp" cho các em học sinh cấp ba. Một anh chia sẽ câu chuyện làm kỹ sư 5 năm rồi chuyển qua marketing: "Như vậy anh đã mất hết 5 năm cuộc đời chỉ để biết những gì mình muốn làm. Ước gì có những cơ hội định hướng nghề nghiệp giúp các em biết rõ mình làm gì."

Mình lại suy nghĩ khác. Mình cho rằng "định hướng nghề nghiệp", "chỉ rõ con đường đi" cho các em là một điều sai lầm.

Hôm chủ nhật đi họp mặt cựu học sinh LHP thì nghe nhiều ý kiến về việc "định hướng nghề nghiệp" cho các em học sinh cấp...
Posted by Lan Tran on Monday, July 6, 2015

Áp lực trường chuyên lớp chọn

Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong, TPHCM (Internet)

Sau khoảng thời gian cấp hai êm đềm ở Thực Nghiệm Sư Phạm, tôi bước vào Lê Hồng Phong, một trong ba trường hàng đầu tại TPHCM. Điểm số của tôi thì không có gì đặc biệt, nếu không muốn nói là kém so với các bạn cùng lớp, lý do là vì tôi không có động lực. Tôi vẫn hay mường tượng sau này chắc cũng vào đại học, nhưng sau đó thì sao vẫn còn là một khái niệm mơ hồ. Khi con người không có mục tiêu rõ ràng, thật khó để họ cố gắng hết mình vì công việc.

Các bạn học chăm chỉ, tôi cứ học cầm chừng. Năm lớp 11, tôi vô tình nghe chuyện một cán bộ lớp tuyên bố "Con Lan và con A ngu lắm". Vâng, dùng từ "ngu". Tôi nóng máu. Tôi không giỏi như bạn, tôi không chăm chỉ như bạn, tôi đội sổ lớp, nhưng bạn không có quyền nhục mạ tôi như vậy, nhất là khi bạn là một cán bộ lớp.

Nhật Bản giáo dục đạo đức cho học sinh như thế nào?

Kokoro no Noto, sách tham khảo cho bộ môn Đạo đức do MEXT phát hành

Nhật Bản từ lâu đã được biết đến như một đất nước an toàn và hiện đại. Sau trận sóng thần tháng 3/2011, báo chí phương Tây đặc biệt ca ngợi cách ứng xử của người Nhật: dù trải qua thảm họa, nhiều người rơi vào tình cảnh mất nhà, mất người thân, thiếu đồ ăn thức uống, nhưng tình trạng hôi của, cướp giật, hỗn loạn không diễn ra như tại nhiều đất nước khác. Ngoài gia đình, nhà trường đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc đào tạo các thế hệ công dân có cách hành xử đúng mực, văn minh. Liệu nền giáo dục Nhật Bản có bí quyết gì? Bài viết sẽ cung cấp những thông tin về cách giáo dục đạo đức (道徳 | Doutoku) trong nhà trường tại Nhật Bản.

Lịch sử

Theo Bách khoa Toàn thư Triết học Stanford, “đạo đức” là “các quy tắc hành xử được một xã hội thống nhất và chấp nhận, và đóng vai trò hướng dẫn hành vi cho tất cả thành viên trong xã hội đó”. Giáo dục đạo đức tại Nhật có lịch sử lâu đời, có thể bắt nguồn từ thời Tokugawa (1603-1868). Trong giai đoạn này, trẻ em học Đạo Khổng tại các trường Terakoya (dành cho con cháu tầng lớp samurai) và Hankou (dành cho các trẻ còn lại). Giáo dục đạo đức được kéo dài tại Nhật, và giai đoạn Hiện đại bắt đầu sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai (WW II). Tháng 3 năm 1947, “Luật căn bản” (Fundamental of Law) tại Nhật quy định giáo dục đạo đức là một phần bắt buộc trong xã hội dân chủ.

Các lớp học về đạo đức tại Nhật chính thức bắt đầu từ tiểu học, thế nhưng ngay từ mẫu giáo, trẻ em đã được học các quy tắc ứng xử căn bản. Người Nhật đặc biệt chú trọng các câu chào hỏi, xin lỗi, và cám ơn. Mỗi buổi sáng, trẻ xếp hàng trong lớp, trịnh trọng chào giáo viên trước khi bắt đầu ngày mới. Trong quá trình học và chơi, trẻ được hướng dẫn và nhắc nhở sử dụng các câu cám ơn và xin lỗi trong các tình huống phù hợp.

Đến giờ ăn, trẻ được phân công phục vụ đồ ăn cho các bạn: giáo viên sẽ múc thức ăn vào bát, đổ sữa vào ly; và trẻ sẽ bưng đến bàn của các bạn. Trẻ mặc đồng phục như một người chăm nuôi thật sự. Sau đó, những trẻ phục vụ của ngày sẽ tập trung đứng trước lớp và đồng thanh chúc các bạn ăn ngon miệng, và các bạn sẽ đồng thanh cám ơn. Trước khi ăn, người Nhật nói “Itadakimasu” (Tôi biết ơn vì được nhận đồ ăn), sau khi ăn sẽ nói ”Gochisosamadeshita” (Cám ơn vì bữa ăn), và hai điều này cũng được hướng dẫn ngay từ mẫu giáo.

Trẻ em từ 3 tuổi trở lên được hướng dẫn tự ăn mà không cần người lớn bới, tự đem khay sau khi ăn đến nơi dọn dẹp, tự mặc quần áo, tự trải ga trải giường, tự gấp gối và nệm sau giấc ngủ trưa. Có thể nói, ngay từ cấp mẫu giáo, trẻ đã được học những bài học quan trọng đầu tiên về cách ứng xử lịch thiệp (lời cám ơn và xin lỗi), tinh thần trách nhiệm với công việc (mặc đồng phục), chia sẽ trách nhiệm trong tập thể (lần lượt đảm nhiệm việc phục vụ đồ ăn), và sự tự lập (tự phục vụ bản thân).